Meningokok Aşıları

Meningokok Aşıları

Meningokok süt çocuğu, oyun ve okul çağı çocuklarda enfeksiyon yapabilen bir bakteridir. İstatistiklere göre en sık 1 yaş altı bebeklerde hastalık yapar; 1 yaş altında da en fazla 6 ay altı bebeklerde görülür.

Dünyada her sene tahminen 500.000 civarında meningokok hastalığı tanısı konmaktadır ki bunların da 50.000 ile 150.000’i ölümle sonuçlanmaktadır. Yani hastalığa yakalananların en az %10’u maalesef kaybedilmekte, yaşayanlarda da sakatlık ve kalıcı araz oranı %30’lardadır. Ülkemizdeki vaka sayısı hakkında ise elimizde sağlıklı istatistik yoktur.

Meningokok hastalığının bulaşma yolu solunum yoludur… “Biz meningokoklu hasta ile temas etmiyoruz ki, bize nasıl bulaşsın?” Erişkinlerin %7’si meningokok bakterisi taşıyıcısıdır. Dolayısı ile belirtisiz taşıyıcıdan bebeklere enfeksiyon bulaşabilir.

Şunu unutmayın: Bulaşması genellikle solunum yolu ile olur. Yani meningokok bakterisini taşıyan bir kişinin öksürük aksırık vs. ile saçtığı salgılarını solumak bulaşma için yeterlidir. (bulaştırıcının hasta olması gerekmez). Belirtisiz taşıyıcılar İlk olarak solunum yollarında mukoza lenf bezlerine yerleşen bakteri orada çoğalıp önce hafif ateşli bir tabloya neden olup sonra oradan kana karışır. Kana karışan bakteri beyne gidip menenjit yapabilir veya tüm kan dolaşımına karışabilir (-ki buna sepsis denir).

Meningokok hastalığının bulguları

Hastalığın 3 ana klinik seyri vardır

  1. Sadece menenjit
  2. Menenjit olmaksızın meningokoksemi (kan zehirlenmesi)
  3. Menenjitle beraber meningokoksemi

Bu hastalıkla ilgili en büyük sorun hastalığın çok hızlı ilerlemesidir

İlk 6 saatte her ateşli enfeksiyonda görülebilen ateş, huzursuzluk, baş-boğaz ağrısı, burun tıkanması, bu hastalığa özel olmayıp belirtilerin meningokok bakterisine bağlı olduğunun anlaşılması imkânsızdır.

6-18 saatte: Klasik hastalık belirtileri başlar: Işığa hassasiyet, ense sertliği ve deride kanamalı döküntüler.

18-24 saatte: Tedavi edilmemiş vakalarda hastalık çok hızlı ilerleyerek şuur kaybı, havale, koma ve ölümle sonuçlanabilir.

Meningokok hastalığının komplikasyonları

Uzuv kaybı: Vakaların % 1-2’sinde kol ve bacak kayıpları görülür.
Felçler: Vakaların % 2’sinde
Kalıcı denge kusuru: Vakaların %3-4’ünde
Epilepsi: Vakaların % 6’sında
Sağırlık: Vakaların %10’unda
Deri nekrozları: Vakaların %10’unda

Meningokok hastalığından korunma ve meningokok aşıları

Birçok bulaşıcı hastalıkta olduğu gibi meningokok hastalığında da korunma aşı ile mümkündür. Bu bakterinin hücre duvarındaki proteinleri yapısındaki farklılıklara göre 13 tipi tanımlanmış ve bunlara A, B, C, D, X, Y, Z, E, W135, H, I, K ve L isimleri verilmiştir. Ülkemizdeki 1 yaş altındaki meningokok enfeksiyonlarının %40’ı B tipi %60’ı da A, C, Y, W135 tipi kaynaklıdır.

İnsanda en sık hastalık yapan meningokok bakterisi tiplerine (A, C, Y, W135 ve B tiplerine) karşı geliştirilen konjuge meningokok aşıları Amerika ve batı Avrupa ülkelerinde uzun zamandır yaygın olarak uygulanmaktadır. Her devletin sağlık otoriteleri, ülkelerinde görülen bakteri tipi, çocuk nüfusu, maliyet vs. faktörleri göz önüne alarak ulusal aşı takviminde bu aşıların ne zaman yapılacağına karar vermektedir.

Ülkemizde ise henüz ulusal aşı takvimine girmeyen bu aşı, bazı klinikler tarafından bireysel olarak uygulanmaya çalışılmaktadır.

B tipi meningokok aşısı

Yaş Grubuİlk AşılamaAşılar Arası ZamanlamaPekiştirme Dozu
2-5 ay arası bebek3 doz (ilk doz 2-3 aylıkken)1-2 ay arayla1-2 yaş arası 1 doz
Aşılanmamış 6-11 aylık bebek2 doz2-3 ay13. aydan itibaren
Aşılanmamış 1-2 yaş arası çocuklar2 doz2-3 aySon dozdan en az 2 ay sonra
2-10 yaş arası çocuklar2 doz2-3 ayGereklilik yok
11 yaş üstü ve ergenler2 doz1-2 ayGereklilik yok

A, C, Y, W135 tipi meningokok aşıları

* Menveo marka aşının uygulaması:

Yaş GrubuDozlarAşılar Arası ZamanlamaPekiştirme Dozu
2-5 ay arası bebek2-4-6. aylar2 ay1 yaş
Aşılanmamış 7-23 aylık bebek7. ay1 yaş
Aşılanmamış 2 yaş üstü çocuklar ve erişkinlerTek doz


* Nimenrix marka aşının uygulaması

İlk Doz Yapılış YaşıDoz Sayısı ve AralıklarSon Doz
2-3 ay2 ay arayla 2 doz12 veya 13. aylar
1 yaşTek doz


* Menectra marka aşının uygulaması

İlk Doz Yapılış YaşıDoz Aralıkları
En erken 9 ay3 ay arayla 2 doz
2 yaş üstüTek doz

B ve A, C, Y, W135 tipi aşıların aynı anda birlikte uygulanması

B tipi meningokok aşısı ile A, C, Y, W135 aşılarının aynı anda bir arada yapılıp yapılamadığı ile ilgili yeterli veri yoktur henüz. B tipi meningokok aşısı birlikte sadece 1 markanın A, C, Y, W135 aşısının kesin bir arada yapılabildiğini biliyoruz; diğerleri tam bilinmiyor. (doktorunuza danışınız)

Aşıların yan etkileri

Her aşıda olduğu kadar aşı yerinde sertlik, kızarıklık, ısı artışı, hafif ateş ve huzursuzluk olabilir. B tipi meningokok aşılarında bu yan etki diğerinden biraz daha fazladır.

Aşı yan etkisi durumunda ne yapılmalı?

Lokal ısı artışı ve kızarıklık olan yere soğuk suya batırılmış havlu ile kompres yapmak ve ateş düşürücü vermek gerekir.

Bu yazıyı paylaş:

Uzm. Dr. Erdem Uzunoğlu, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Uzm. Dr. Erdem Uzunoğlu1992 senesinde temel tıp eğitimimi İstanbul Tıp Fakültesi’nde (Çapa) tamamladıktan sonra Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı’nı kazanarak 1997’de  ihtisasımı tamamladım. 1997-1999 yılları arasında İstanbul Harp Akademileri’ndeki askerlik vazifemi tamamladığımdan beri Pediatri Uzmanı olarak çalışmaktayım. 2008 senesinden beridir de İstanbul Pediatri Merkezi‘nde hasta kabul ediyorum.

Yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir